19.SÀI HỒ

100 lượt xem

Yêu thích cây thuốc từ lúc còn bé, lớn lên đi đây đi đó nhưng trong lòng không lúc nào không nghĩ đến cây thuốc phương Đông. Đại dịch kéo đến cũng là cơ hội thực hiện ước mơ là hoàn thành quyển Ngũ hành Ngũ tạng, nhân điều kiện này tôi quyết hệ thống […]

Yêu thích cây thuốc từ lúc còn bé, lớn lên đi đây đi đó nhưng trong lòng không lúc nào không nghĩ đến cây thuốc phương Đông. Đại dịch kéo đến cũng là cơ hội thực hiện ước mơ là hoàn thành quyển Ngũ hành Ngũ tạng, nhân điều kiện này tôi quyết hệ thống một cây thuốc, vị thuốc thường dùng, để viết tài liệu cây thuốc tôi dựa vào 2 tài liệu chính:
1. Dược tính ca quát (Tứ Bách Vị) của tác giả Cung Đình Hiển do Lương y Trần Đình Quảng biên soạn.
2. Những Cây thuốc và Vị thuốc Việt Nam, tác giả Giáo sư Đỗ Tất Lợi
3. Những kinh nghiệm trong mấy chục năm hành nghề thầy thuốc.
Hy vọng việc biên soạn sẽ giúp ích cho các bạn thích Cây cỏ cùng nhau nghiên cứu, sự sai sót trong quá trình biên soạn cũng là điều đương nhiên, ai thích thì chia sẻ không thích cũng đừng phê phán cho mất thì giờ…
Mỗi kỳ vài cây thuốc, bạn nào muốn nghiên cứu nên học thuộc câu thơ chữ Hán do lương y Trần Đình Quảch dịch, đó là kinh nghiệm mà tôi đã trãi qua bao nhiêu năm sống chết trong nghề…
SÀI HỒ
Sài hồ vị khổ
Năng tả can hoả
Hàn nhiệt vãng lai
Ngược tật quân khả
Dịch nghĩa
SÀI HỒ
Sài hồ vị đắng có tên
Chứng thuộc can hoả tả yên một bề
Sốt rét, sốt nóng đi, về
Ngược tật chứng ấy chẳng chê Sài hồ
ỨNG DỤNG
Sài hồ chủ yếu:
1. Hoà giải thoái nhiệt: Chủ yếu chữa về tà phạm kinh Thiếu dương:
– Sốt nóng,
– Sốt rét
– Cảm mạo phát nhiệt
– Chứng sốt rét
2. Sơ can giải uất: Chủ yếu chữa
– Can uất khí trệ
– Ngực sườn đầy trướng
– Kinh nguyệt không đều
3. Thăng đề dương khí: Thích hợp với
– Khí hư hạ hãm
– Ỉa chảy lâu ngày lòi dom
– Sa dạ con
TÁC DỤNG DƯỢC LÝ CỦA SÀI HỒ:
– Sài hồ giúp hạ mỡ trong máu, lợi mật và bảo vệ gan.
– Nước sắc từ dược liệu làm tăng khả năng tổng hợp protein, tăng cường miễn dịch đối với chuột thực nghiệm.
– Ngoài ra, nước sắc từ sài hồ còn có tác dụng ức chế trực khuẩn lao, virus cúm, phẩy khuẩn thổ tả, cầu khuẩn tan huyết, vi trùng sốt rét, virus gây viêm gan.
– An thần: giảm đau làm dịu đau tức sườn ngực, khai uất điều kinh.
– Sài hồ cũng được sử dụng kết hợp với nhân sâm và cam thảo để kích thích chức năng tuyến thượng thận ở những bệnh nhân có tiền sử sử dụng corticosteroid trong thời gian dài.
CÂY THUỐC THAY THẾ VỊ SÀI HỒ:
– Nam Sài hồ Nam sài hồ/ Hải sài hồ (Pluchea pteropoda), loài thực vật thường mọc hoang ở ven biển.
BÀI THUỐC CÓ VỊ SÀI HỒ
BÀI THUỐC CHỮA NGOẠI CẢM (Tiểu sài hồ thang)
PHƯƠNG THANG:
– Sài hồ Bắc 16gr
– Bán hạ 12gr
– Đảng sâm 12gr
– Hoàng cầm 08gr
– Chích thảo 08gr
– Đại táo 06 quả
– Sinh khương 3 lát
Thực hiện: Mang một thang thuốc trên sắc cùng với 700ml nước. Tiến hành đun thuốc trên ngọn lửa nhỏ khoảng 30 phút rồi chắt lọc lấy phần nước sắc để dùng. Nên dùng thuốc khi thuốc còn ấm.
BÀI THUỐC CHỮA VIÊM GAN MÃN TÍNH, GAN MỚI XƠ CỨNG, ĐAU NHỨC VÙNG GAN, BỤNG ĐẦY TRƯỚNG (Hoàn sơ can lý tỳ)
PHƯƠNG THANG:
– Sài hồ Bắc 16gr
– Đương quy 12gr
– Xích thược 12gr
– Địa long 08gr
– Bồ hoàng 08gr
– Chỉ thực 12gr
– Ngũ linh chi 08gr
– Gan lợn 70g
– Miết giáp 12gr
– Kê nội kim 08gr
– Thanh bì 12gr
THỰC HIỆN: Mang toàn bộ các vị thuốc trên hoàn thành bột mịn. Thêm một ít mật rồi hoàn thành viên. Mỗi lần sử dụng 12g cùng với nước ấm. Uống mỗi ngày 2 – 3
TRỊ ĐAU TỨC HÔNG SƯỜN DO CAN KHÍ UẤT:
TIÊU DAO TÁN ( Hòa tể cúc phương):
– Sài hồ 12gr
– Đương qui 12gr
– Bạch thược 12gr
– Bạch truật 12gr
– Bạch linh 12gr
– Chích thảo 04gr
Sắc nước uống, có thể gia giảm tùy theo triệu chứng.
Trong những trường hợp lóet dạ dày tá tràng, rối loạn kinh nguyệt, cao huyết áp, suy nhược thần kinh. có những triệu chứng như trên dùng bài này gia giảm chữa bệnh đều có kết quả.
SA TRỰC TRÀNG, SA TỬ CUNG: KINH NGUYỆT KÉO DÀI, RONG KINH, KHÍ HƯ RA NHIỀU (DO SUY NHƯỢC THẦN KINH)
Bổ trung ích khí ( tỳ vị luận):
– Hoàng kỳ 20gr
– Đảng sâm 12gr
– Bạch truật 12gr
– Đương qui 12gr
– Trần bì 06gr
– Chích thảo 04gr
– Thăng ma 08gr
– Sài hồ 12gr
Sắc nước uống.
BS Dư Quang Châu
Chủ tịch Chi hội Giáo dục Chăm sóc Sức khỏe Cộng đồng TCLT
Viện trưởng Viện Bấm huyệt TCLT
(Còn tiếp)