CHI TỬ

80 lượt xem

Yêu thích cây thuốc từ lúc còn bé, lớn lên đi đây đi đó nhưng trong lòng không lúc nào không nghĩ đến cây thuốc phương Đông. Đại dịch kéo đến cũng là cơ hội thực hiện ước mơ là hoàn thành quyển Ngũ hành Ngũ tạng, nhân điều kiện này tôi quyết hệ thống […]

Yêu thích cây thuốc từ lúc còn bé, lớn lên đi đây đi đó nhưng trong lòng không lúc nào không nghĩ đến cây thuốc phương Đông. Đại dịch kéo đến cũng là cơ hội thực hiện ước mơ là hoàn thành quyển Ngũ hành Ngũ tạng, nhân điều kiện này tôi quyết hệ thống một cây thuốc, vị thuốc thường dùng, để viết tài liệu cây thuốc tôi dựa vào 2 tài liệu chính:
1. Dược tính ca quát (Tứ Bách Vị) của tác giả Cung Đình Hiển do Lương y Trần Đình Quảng biên soạn.
2. Những Cây thuốc và Vị thuốc Việt Nam, tác giả Giáo sư Đỗ Tất Lợi
3. Những kinh nghiệm trong mấy chục năm hành nghề thầy thuốc.
Hy vọng việc biên soạn sẽ giúp ích cho các bạn thích Cây cỏ cùng nhau nghiên cứu, sự sai sót trong quá trình biên soạn cũng là điều đương nhiên, ai thích thì chia sẻ không thích cũng đừng phê phán cho mất thì giờ…
Mỗi kỳ vài cây thuốc, bạn nào muốn nghiên cứu nên học thuộc câu thơ chữ Hán do lương y Trần Đình Quảch dịch, đó là kinh nghiệm mà tôi đã trãi qua bao nhiêu năm sống chết trong nghề…
CHI TỬ
Chi tử tính hàn
Giải uất trừ phiền
Thổ nục vị thống
Hoả giáng tiểu tiện
Dịch nghĩa
CHI TỬ
Tính hàn là vị Sơn chi
Trừ phiền giải đã ghi rõ ràng
Vị thống thổ huyết, máu cam
Giáng hoả thông đàng tiểu tiện rất hay
ỨNG DỤNG
Chi tử chủ yếu:
1. Tả hoả trừ phiền: Ngoại cảm bệnh nhiệt, tà uất kết ở thượng tiêu, vùng ngực buồn bực bứt rứt không ngủ được
2. Lương huyết giải độc: Chữa chứng nhiệt độc tromh huyết phận, chảy máu cam, đái ra máu.
3. Thanh nhiệt lợi thấp: Thấp nhiệt ở Can Đởm.
TÁC DỤNG DƯỢC LÝ CỦA CHI TỬ:
– Tác dụng giải nhiệt: Nước sắc Chi tử có tác dụng ức chế trung khu sản nhiệt, tác dụng giống như vị Hoàng liên, Hoàng cầm nhưng yếu hơn (Trung Dược Học).
– Tác dụng lợi mật: Chi tử làm tăng tiết mật. Thực nghiệm chứng minh trên súc vật sau khi thắt ống dẫn mật thấy Chi tử có tác dụng ức chế không cho Bilirubin trong máu tăng. Dịch Chi tử làm tăng co bóp túi mật (Sổ Tay Lâm Sàng Trung Dược).
– Tác dụng cầm máu: Chi tử sao cháy thành than có tác dụng cầm máu (Trung Dược Học).
– Tác dụng kháng khuẩn: In vitro, nước sắc Chi tử có tác dụng ức chế trực khuẩn lỵ, tụ cầu vàng, trực khuẩn mủ xanh (Sổ Tay Lâm Sàng Trung Dược).
– Tác dụng an thần: Nước sắc chi tử có tác dụng trị mất ngủ trong các bệnh viêm nhiễm do sốt cao làm não xung huyết và hưng phấn thần kinh. Thực nghiệm cũng chứng minh nước sắc kiệt Chi tử có tác dụng an thần đối với chuột trắng (Trung Dược Học).
– Tác dụng hạ huyết áp: Trên súc vật thực nghiệm chứng minh rằng nước sắc Chi tử có tác dụng hạ áp (Sổ Tay Lâm Sàng Trung Dược).
Trên động vật thực nghiệm, thấy nước sắc chi tử có tác dụng ức chế tế bào ung thư trong nước bụng (Sổ Tay Lâm Sàng Trung Dược).
BÀI THUỐC CÓ VỊ CHI TỬ
BÀI THUỐC CHỮA MŨI NỔI THỊT ĐỎ NHƯ MŨI SƯ TỬ:
– Chi tử 16gr
– Tang bạch bì 12gr
– Hoàng cầm 12gr
– Cam thảo 06gr
– Cát cánh 10gr
– Ngũ vị tử 08gr
– Cát căn 12gr
Các vị bằng nhau, sắc uống.
BÀI THUỐC CHỮA TINH HÒA SƯNG ĐAU (Thường thanh niên mới dậy thì hay mắc – đau tức tinh hoàn đi lom khom)
– Hạt quýt 08gr
– Tiểu hồi hương 06gr
– Ích trí nhân 10gr
– Hạt vải 08gr
– Chi tử (sao đen) 08gr
– Thanh bì 08gr
– Hạt bưởi 06gr
– Hạt nhãn 08gr
– Hạt chanh 08gr
Đem các vị sắc uống, chỉ cần uống 2 thang là khỏi ngay
BÀI THUỐC TRỊ THƯƠNG HÀN THẤP NHIỆT GÂY CHƯỚNG BỤNG, DA VÀNG ÚA
– Nhân trần 20gr
– Chi tử 16gr
– Đại hoàng 08gr
– Củ mớp 20gr
– Rễ dứa dại 12g
– Artichaud 12gr
Đem các vị thuốc sắc uống
BS Dư Quang Châu
Chủ tịch Chi hội Giáo dục Chăm sóc Sức khỏe Cộng đồng TCLT
Viện trưởng Viện Bấm huyệt TCLT
(Còn tiếp)