HOÀNG BÁ

31 lượt xem

Yêu thích cây thuốc từ lúc còn bé, lớn lên đi đây đi đó nhưng trong lòng không lúc nào không nghĩ đến cây thuốc phương Đông. Đại dịch kéo đến cũng là cơ hội thực hiện ước mơ là hoàn thành quyển Ngũ hành Ngũ tạng, nhân điều kiện này tôi quyết hệ thống […]

Yêu thích cây thuốc từ lúc còn bé, lớn lên đi đây đi đó nhưng trong lòng không lúc nào không nghĩ đến cây thuốc phương Đông. Đại dịch kéo đến cũng là cơ hội thực hiện ước mơ là hoàn thành quyển Ngũ hành Ngũ tạng, nhân điều kiện này tôi quyết hệ thống một cây thuốc, vị thuốc thường dùng, để viết tài liệu cây thuốc tôi dựa vào 2 tài liệu chính:
1. Dược tính ca quát (Tứ Bách Vị) của tác giả Cung Đình Hiển do Lương y Trần Đình Quảng biên soạn.
2. Những Cây thuốc và Vị thuốc Việt Nam, tác giả Giáo sư Đỗ Tất Lợi
3. Những kinh nghiệm trong mấy chục năm hành nghề thầy thuốc.
Hy vọng việc biên soạn sẽ giúp ích cho các bạn thích Cây cỏ cùng nhau nghiên cứu, sự sai sót trong quá trình biên soạn cũng là điều đương nhiên, ai thích thì chia sẻ không thích cũng đừng phê phán cho mất thì giờ…
Mỗi kỳ vài cây thuốc, bạn nào muốn nghiên cứu nên học thuộc câu thơ chữ Hán do lương y Trần Đình Quảch dịch, đó là kinh nghiệm mà tôi đã trãi qua bao nhiêu năm sống chết trong nghề…
HOÀNG BÁ
Hoàng Bá khổ hàn
Giáng hỏa tư âm
Cốt chưng thấp nhiệt
Hạ huyết kham nhiệm
Dịch nghĩa
HOÀNG BÁ
Hoàng bá vị đắng tính hàn
Tư âm giáng hoả rỏ ràng chẳng sai
Thấp nhiệt mình nóng kéo dài
Các chứng hạ huyết xưa nay đáng dùng
ỨNG DỤNG
Hoàng bá chủ yếu:
1. Thanh nhiệt táo thấp: chữa chứng thấp nhiệt ở hạ tiêu như thấp nhiệt kiết lỵ, thấp nhiệt đới hạ, thấp nhiệt đi đái buốt, thấp nhiệt hoàng đảm
2. Tả hỏa giải độc: mụn nhọt nhiệt độc, di tinh, nóng âm ỉ trong xương.
TÁC DỤNG DƯỢC LÝ CỦA HOÀNG BÁ:
Tác dụng kháng khuẩn:
– Cao cồn vỏ cây hoàng bá cótác dụng kháng khuẩn đối với nhiều vi khuẩn gram dương và gram âm, trong đó có trực khuẩn lao.
– Hợp chất lacton trong hoàng bá có tác dụng ức chế hệ thần kinh trung ương và gây hạ đường huyết ở thỏ bình thường. Ở thỏ đã cắt bỏ tuyến tụy, không thể hiện tác dụng này.
– Berberin có tác dụng tăng tiết mật vầ có ích trong điều trị giai đoạn mạn tính của các bệnh viêm túi mật với rối loạn vận động đường dẫn mật, viêm túi mật do sỏi mật, viêm gan – túi mật, có biến chứng của viêm ống mật. Nó ít tác dụng trong viêm túi mật cấp tính (Trung Dược Học).
– Dịch chiết toàn phần của Hoàng bá làm vỡ đơn bào Entamoeba histolytica, còn Berberin làm đơn bào co thần kinh (Trung Dược Học).
– Nước sắc hoàng bá có tác dụng chống Entameoba histolytica trong ống nghiệm ở nồng độ l: 16 và Berberin có tác dụng rõ rệt ở nồng độ l: 200. Alcaloid toàn phần của Hoàng bá chứa Berberin với hàm lượng lớn nhất, ức chế trong ống nghiệm các vi khuẩn và nấm Bacillus mycoides, Bacillus subtilis, Candida albicans,Salmeonella typhi, Shigella shigae, Sh. flexneri, phế cầu, trực khuẩn lao, tụ cầu vàng,. liên cầu khuẩn (Trung Dược Học).
– Hoàng bá có tác dụng lợi tiểu và ức chế hoạt tính gây co thắt co trơn của histamin và Acetylcholin. Hoàng bá đã được kết hợp với các thuốc hóa dược trong điều trị viêm ruột kết mạn tính đạt kết quả tốt.
– Một bài thuốc trong có hoàng bá dã được điều trị tiêu chảy trẻ em đạt tỷ lệ khỏi và đỡ 95%. Viên Berberin đã được áp dụng điều trị lỵ trực khuẩn trên 80 bệnh nhân (30 nhiễm Shigella flexneri, 15 nhiễm Sh. Shigae và 8 nhiễm các Shigella khác) . Tỷ lệ khỏi đạt 93% (Trung Dược Học).
– Hoàng bá còn được áp dụng trong công thức kết hợp để điều trị viêm loét cổ tử cung và lộ tuyến trên 360 bệnh nhân đạt tỉ lệ khỏi và đỡ 96%. Thuốc có tác dụng khángkhuẩn, chống viêm, giảm tiết dịch và giúp sự tái tạo tổ chức ở nơi tổn thương cổ tửcung được nhanh hơn (Trung Dược Học).
HOÀNG BÁ NAM: CÂY NÚC NÁC
BÀI THUỐC CÓ VỊ HOÀNG BÁ
ĐIỀU TRỊ DI MỘNG TINH:
Nóng sốt về chiều, miệng khô, háo nước, đau đầu, ù tai, nước tiểu đục hoặc vàng sậm, nhiễm trùng âm đạo, sưng đau tinh hoàn, nhiệt miệng, mắt đỏ do hỏa bốc lên
PHƯƠNG THANG:
– Hoàng bá 12gr
– Quyết minh tử 12gr
– Thục địa 12gr
– Huyền sâm 12gr
– Mạch môn đông 12gr
– Cỏ xước 16gr
– Mộc thông 12gr
– Trạch tả 10gr
Sắc uống đều đặn 1 thang mỗi ngày để làm giảm các triệu chứng liên quan..
ĐIỀU TRỊ SỐT XUẤT HUYẾT
Theo Dược Liệu Việt Nam, bệnh nhân bị sốt xuất huyết có thể dùng hoàng đản phối hợp với các vị thuốc sau để điều trị.
PHƯƠNG THANG:
– Ngưu tất,
– Đỗ trọng 12gr
– Mạch môn 12gr
– Đan sâm 15gr
– Quyết minh tử 12gr
– Xích thược 12gr
– Hạn liên thảo (Cỏ mực) 16gr
– Trắc bá diệp (sao vàng đen) 12gr
– Huyết dụ 12gr
Dùng thuốc theo dạng sắc, mỗi ngày 1 thang chia làm 3 – 4 lần uống.
BS Dư Quang Châu
Chủ tịch Chi hội Giáo dục Chăm sóc Sức khỏe Cộng đồng TCLT
Viện trưởng Viện Bấm huyệt TCLT
(Còn tiếp)