TÓM TẮT SINH LÝ HỌC MAO MẠCH VÀ TĨNH MẠCH

641 lượt xem

Các tác động khi ấn huyệt bằng Thập Thủ Đạo và Thập Chỉ Liên Tâm có nhiều góc nhìn năng lượng – sinh lý học. Điều cốt yếu nhất của Thập Chỉ Liên Tâm là “thông mao mạch – sạch tĩnh mạch”, nên trong sách này sẽ tập trung nói về hai đề tài đó. […]

Các tác động khi ấn huyệt bằng Thập Thủ Đạo và Thập Chỉ Liên Tâm có nhiều góc nhìn năng lượng – sinh lý học. Điều cốt yếu nhất của Thập Chỉ Liên Tâm là “thông mao mạch – sạch tĩnh mạch”, nên trong sách này sẽ tập trung nói về hai đề tài đó.

1. MÁU TRONG CÁC ĐƯỜNG ỐNG

KHÁC NHAU THẾ NÀO?

Về chức năng, hệ thống tuần hoàn được chia như sau:

  • Hệ truyền dẫn: động mạch chủ và những động mạch khác, chứa ít máu, áp lực lớn.
  • Hệ phân phối: phần lớn năng lượng sinh ra do áp lực động mạch bị triệt tiêu.
  • Hệ trao đổi: mạng mao mạch với diện rộng, trao đổi chất với dịch ngoại bào.
  • Hệ thu hồi: các tĩnh mạch, tĩnh mạch chủ và nhĩ phải, lượng máu lớn, áp lực thấp.

Thay đổi áp lực máu ở hệ mạch như hình dưới đây:

Vận tốc máu trong hệ mạch.

Đường biễu diễn thay đổi áp lực máu trong hệ mạch.

Hệ mao mạch

Theo biểu đồ này hình 1, tiết diện mao mạch có tổng diện tích mặt cắt lớn nhất (đường xanh hình 1a), vận tốc truyền dẫn nhỏ nhất, áp lực máu chỉ khoảng 15-40 mmHg. (Có khoảng 10.000 triệu mao mạch và tổng diện tích trao đổi khoảng 500-700m2), với tổng chiều dài khoảng 80.000km (gấp đôi chu vi Quả đất).

Các mao mạch là nơi đảm bảo chức năng chính của hệ tuần hoàn, đó là nơi xảy ra sự trao đổi oxy, chất dinh dưỡng giữa máu và tổ chức. Để thực hiện quá trình trao đổi, hệ mao mạch có cấu trúc chức năng khá đặc biệt:

  • Ðặc điểm cấu trúc chức năng của mao mạch Các tiểu động mạch phân nhánh thành các mao mạch, các mao mạch tạo thành những mạng đi vào các tổ chức.

Hệ mao mạch gồm những mạch máu dài và mỏng (thành dày 0,5μm, đường kính mao mạch khoảng 5-8μm). Ðầu mao mạch có cơ vòng tiền mao mạch, kiểm soát lượng máu đi vào mao mạch. Thành mao mạch chỉ có một lớp mỏng để thực hiện quá trình trao đổi oxy và các chất dinh dưỡng. Giữa các tế bào nội mô có những khe nhỏ đi xuyên qua thành mao mạch, đường kính khoảng 6-7μm, không cho các chất lượng quá lớn đi qua, như thế các protein của máu bình thường không qua được thành mao mạch. Ngoài những mao mạch thực sự, còn có những kênh luôn mở gọi là kênh ưu tiên, nối giữa tiểu động mạch và tiểu tĩnh mạch, như vậy máu từ động mạch luôn đi sang tĩnh mạch theo kênh ưu tiên. Khi cơ thắt tiền mao mạch co lại máu chủ yếu đi theo kênh này, khi cơ thắt tiền mao mạch mở ra thì máu đi qua những mao mạch thực sự. Đây chính là phát minh của A. Krogh mà ta sẽ nói ở phần sau.

Sơ đồ vi tuần hoàn trong mao mạch  

 

Ðộng lực máu trong mao mạch

Máu chảy trong mao mạch là do sự chênh lệch áp suất từ tiểu động mạch đến tiểu tĩnh mạch. Huyết áp giảm rất thấp khi qua mao mạch (15-30 mmHg), đến tiểu tĩnh mạch chỉ còn 5-15mmHg. Lưu lượng máu qua mao mạch tùy thuộc vào sự hoạt động của tổ chức đó và được điều hòa bởi cơ thắt tiền mao mạch cũng như sức cản của động mạch nhỏ và tiểu động mạch đến tổ chức. Khi nghỉ ngơi, các cơ thắt này chỉ mở 5-10% các mao mạch để cho máu đi qua, trái lại khi hoạt động (co cơ), máu tràn ngập mao mạch.

Máu không chảy liên tục qua mạng mao mạch mà thường ngắt quãng, do sự co, giãn của cơ thắt tiền mao mạch và cơ trơn thành mao mạch. Trong các mao mạch nhỏ hồng cầu phải biến dạng để đi qua mao mạch, do đó có những đoạn của mao mạch chỉ có hồng cầu, có những đoạn chỉ có huyết tương.

Các sự cố có thể làm giảm lưu thông máu trong hệ mao mạch

Ta có thể hiểu đơn giản rằng, máu là gốc của sự sống. Nếu bộ phận nào trên cơ thể ít được bơm máu, hoặc không được máu nuôi dưỡng thì sẽ thành bệnh, giống như “điểm chết” trong cơ thể sống. Nếu dọn đường để các mạch máu bơm được máu đến những “điểm chết” đó thì có thể phục hồi sức khỏe.

Với một hệ thống có đến hơn 10 tỷ ống bé li ti có đường kính chỉ 5-8µm, có thể xảy ra nhiều vấn đề ở các “đường hẻm nhỏ” này. Chúng ta sẽ xem 2 vấn đề quan trọng nhất:

  • Giảm hồng cầu đi qua mao mạch

Hồng cầu có hình đĩa lõm hai mặt với đường kính khoảng 7,5 µm độ dày 2,5 µm ở chỗ dày nhất và không quá 1µm ở trung tâm. Hồng cầu có khả năng

 

Hồng cầu trong cách động mạch lớn và hồng cầu xếp hàng và biến dạng khi đi qua các mao mạch nhỏ

biến dạng rất cao mà không bị vỡ, rách khi di chuyển qua các mao mạch chật hẹp, nhờ màng tế bào hồng cầu vừa có tính dẻo dai lại có thừa khả năng chứa các thành phần bên trong (ví như một chiếc bao đựng còn nhiều khoảng trống).

Nhưng làm sao hồng cầu lại tự biết cách biến dạng để đi qua “các đường hẻm nhỏ”? Viện sĩ A.A. Mikulin giải thích là nhờ các lực tĩnh điện xảy ra theo nguyên lý Culong: “điện tích khác dấu hút nhau, cùng dấu đẩy nhau”, các hồng cầu mang các ion âm nên khi “xếp hàng” trong mao mạch sẽ xảy ra hiện tượng “đứa sau đẩy đứa trước”, còn thành mạch mang điện tích dương nên có tác dụng hút. Các nhà khoa học làm thí nghiệm với chuột bạch, cho chuột thở không khí sạch nhưng hút hết ion âm thì chỉ 3 ngày sau chuột chết.

  • Mật độ Ion âm trong tự nhiên như sau:
  • Thác nước: 20,000/cm3
  • Rừng núi – bờ biển: 5000-10,000/cm3
  • Vườn cây – đồng quê: 2000-4000/cm3
  • Ngoài đường phố: 200-500/cm3 (khi tắc đường sẽ giảm xuống khoảng: 50-100/cm3)

077

  • Trong phòng kín: 50-200/cm3.

Ở các nơi có lò vi sóng, máy photocopy, màn hình TV, gần các nhà máy, chỉ số này còn tệ hơn. Qua chuyện này có thể hiểu tại sao ra biển hay lên núi thấy người dễ chịu, còn ngồi trong phòng kín hay sinh bệnh, cũng có thể là do thiếu ion âm để các hồng cầu vận chuyển oxy qua các mao mạch nhỏ. Trong điều kiện ô nhiễm không khí ở các thành phố lớn, có thể cải thiện chỉ số ion âm trong gia đình với các quạt ion chất lượng tốt, đặt trong các phòng ngủ.

Ảnh hưởng của rung động đến mao mạch

Các thực nghiệm cho thấy các mạch máu vận hành được nhờ sự vận động của các cơ quanh thành mạch. Quá trình vận động này rất kỳ diệu và có nhiều thứ để nghiên cứu, chúng ta chỉ cần hiểu là khi thiếu vận động, lượng luân chuyển máu trong cơ thể sẽ giảm đi.

Tiết diện mao mạch khi cơ thiếu vận động (I) và khi có vận động tích cực (II)

Vậy nên ngoài các khoản đi bộ buổi sáng hay thể thao buổi chiều, ngay trong giờ làm việc chúng ta cũng cần phải duy trì một lượng vận động nhất định, ít nhất cũng xoa tay, xoay người, rung chân hay đi lại trong phòng.