Bài 08: ĐIỀU CHỈNH CƠ MẶT VÀ ĐẦU TRONG LIỆT CƠ MẶT

58 lượt xem

Dây thần kinh số VII là dây vận động, chi phối vận động CƠ MẶT Liệt dây thần kinh số VII ngoại biên hay còn gọi là liệt mặt ngoại biên, là tình trạng mất vận động hoàn toàn hay một phần CÁC CƠ của nửa mặt, do tổn thương dây thần kinh mặt. Biểu […]

Dây thần kinh số VII là dây vận động, chi phối vận động CƠ MẶT

Liệt dây thần kinh số VII ngoại biên hay còn gọi là liệt mặt ngoại biên, là tình trạng mất vận động hoàn toàn hay một phần CÁC CƠ của nửa mặt, do tổn thương dây thần kinh mặt.

Biểu hiện của liệt CƠ MẶT

  • Yếu các cơ biểu cảm nét mặt và cơ nhắm mắt (cơ vòng mi).
  • Các nếp rãnh ở mặt bị kéo sang bên đối diện khi người bệnh cười.
  • Người bệnh không nhắm mắt được, từ đó dễ bị tổn thương giác mạc và kết mạc.

Liệt một phần dây thần kinh mặt:

  • Thường ảnh hưởng phần mặt dưới.

Trong những trường hợp nặng, người bệnh thường:

  • Mất vị giác hai phần ba trước lưỡi và
  • Không chịu được các tiếng ồn lớn hoặc các âm thanh chói tai.

Nó có thể gây nói khó mức độ nhẹ và gây khó khăn khi ăn.

Thang điểm House-Brackmann thường được dùng nhất để mô tả mức độ liệt,

  • Độ 1 là bình thường và độ 6 là liệt hoàn toàn.

Hình ảnh.jpeg

Hình ảnh.png

Việc nhận biết được bệnh nhân liệt mặt trung ương (sang thương ở neuron vận động trên) hay ngoại biên (sang thương ở neuron vận động dưới) là rất quan trọng để giúp chúng ta nhận biết được nguyên nhân.

Hình ảnh_1.jpeg

Hình ảnh_2.jpeg

Trong trường hợp sang thương ở neuron vận động dưới (LMN lesion),

  • Bệnh nhân không thể nhăn trán- do đường dẫn truyền đến các cơ bị tổn thương.

Sang thương phải nằm ở vị trí cầu não hoặc ở ngoài thân não (hố sau, trong xương sọ, tai giữa và ngoài sọ).

Hình ảnh_3.jpeg

Trong trường hợp sang thương ở neuron vận động trên, các cơ mặt phía trên được bảo tồn do còn những đường dẫn truyền khác từ thân não bên kia, tức là bệnh nhân vẫn có thể nhăn trán được

  • Trừ khi tổn thương ở cả hai bên và các rãnh mặt không bị kéo lệch rõ như trường hợp sang thương ở neuron vận động dưới.

Hình ảnh_4.jpeg

Các vận động tự ý và biểu lộ cảm xúc có vẻ như được chi phối bởi những đường dẫn truyền khác nhau.

Hình ảnh_1.png

Các tai biến mạch máu não hay làm yếu các vận động tự ý và bảo tồn các vận động không tự ý.

  • ví dụ động tác mỉm cười tự phát.

Giả liệt dây VII ít gặp hơn nhiều, người bệnh chỉ bị mất chọn lọc các cử động biểu lộ cảm xúc, thường là do tổn thương thùy trán hoặc đồi thị.

 

Các đặc điểm của các cơ trong liệt dây thần kinh mặt

Liệt dây VII ngoại biên cấp (acute LMN palsy)

Liệt dây VII ngoại biên cấp tính có thể gặp ở mọi lứa tuổi nhưng phổ biến nhất ở độ tuổi từ 15 đến 60, nam và nữ như nhau.

Khi thấy liệt một bên mặt khởi phát nhanh:

  • Yêu cầu người bệnh nhe răng.

Hình ảnh_5.jpeg

  • Yêu cầu người bệnh phồng má.

Hình ảnh_6.jpeg

  • Yêu cầu người bệnh nhắm chặt mắt.

Hình ảnh_7.jpeg

  • Yêu cầu người bệnh nhướng mày (sẽ còn làm được động tác này nếu là liệt VII trung ương – sang thương ở neuron vận động trên).

Hình ảnh_8.jpeg

  • Đau nhức vùng dưới tai hoặc xương chũm cũng thường gặp và gợi ý đến các nguyên nhân từ tai giữa hoặc do Herpes.
  • Có thể bị tăng nhạy cảm với kích thích thính giác.
  • Các bệnh nhân bị tổn thương sau hạch gối có thể mất khả năng tiết nước mắt và mất vị giác.

Những cơ vân ở cơ mặt sẽ dễ bị tổn thương và co cứng:

  1. Cơ trán (frontalis),
  2. Cơ Vòng Mi (Orbicularis Oculi)
  3. Cơ Thái dương (temporalis)
  4. Cơ cắn (Masseter)
  5. Cơ chẩm (occipitalis),
  6. Cơ Gò Má Lớn (Zygomaticus Major)
  7. Cơ Chân Bướm Ngoài – Lateral Pterygoid
  8. Cơ Chân Bướm Trong – Medial Pterygoid
  9. Cơ Da Cổ – Platysma