HOÀNG CẦM

52 lượt xem

Yêu thích cây thuốc từ lúc còn bé, lớn lên đi đây đi đó nhưng trong lòng không lúc nào không nghĩ đến cây thuốc phương Đông. Đại dịch kéo đến cũng là cơ hội thực hiện ước mơ là hoàn thành quyển Ngũ hành Ngũ tạng, nhân điều kiện này tôi quyết hệ thống […]

Yêu thích cây thuốc từ lúc còn bé, lớn lên đi đây đi đó nhưng trong lòng không lúc nào không nghĩ đến cây thuốc phương Đông. Đại dịch kéo đến cũng là cơ hội thực hiện ước mơ là hoàn thành quyển Ngũ hành Ngũ tạng, nhân điều kiện này tôi quyết hệ thống một cây thuốc, vị thuốc thường dùng, để viết tài liệu cây thuốc tôi dựa vào 2 tài liệu chính:
1. Dược tính ca quát (Tứ Bách Vị) của tác giả Cung Đình Hiển do Lương y Trần Đình Quảng biên soạn.
2. Những Cây thuốc và Vị thuốc Việt Nam, tác giả Giáo sư Đỗ Tất Lợi
3. Những kinh nghiệm trong mấy chục năm hành nghề thầy thuốc.
Hy vọng việc biên soạn sẽ giúp ích cho các bạn thích Cây cỏ cùng nhau nghiên cứu, sự sai sót trong quá trình biên soạn cũng là điều đương nhiên, ai thích thì chia sẻ không thích cũng đừng phê phán cho mất thì giờ…
Mỗi kỳ vài cây thuốc, bạn nào muốn nghiên cứu nên học thuộc câu thơ chữ Hán do lương y Trần Đình Quảch dịch, đó là kinh nghiệm mà tôi đã trãi qua bao nhiêu năm sống chết trong nghề…
HOÀNG CẦM
Hoàng Cầm khổ hàn
Khô tả phế hoả
Tử thanh đại tràng
Thấp nhiệt giai khả
Dịch nghĩa
HOÀNG CẦM
Khổ hàn là vị Hoàng cầm
Khô xác tả phế chớ lầm lẩn chi
Loại con thanh nhiệt một khi
Các chứng thấp nhiệt đều ghi công đầu
ỨNG DỤNG
Hoàng cầm chủ yếu:
1. Thanh nhiệt táo thấp: dùng cho người bị thấp nhiệt gây bệnh.
– Kiết kỵ thuộc thấp nhiệt: đau bụng đi đại tiện ra chất nhầy máu cá, mót đi mà rặn không ra.
– Hoàng đản do thấp nhiệt: người và mắt vàng, dùng dùng kết hợp với Nhân trần,
– Ngoại cảm thấp ôn: phát nhiệt, ngực đầy tức
– Thấp nhiệt hạ chú: đi đái lắt nhắt, đau buốt
2. Tả hỏa giải độc: Chứng nhiệt độc
– Phế nhiệt gây ho: đờm vàng dính đặc
– Ngoại cảm bệnh nhiệt: sốt cao, phiền khát
– Nóng trong bốc mạnh: gây xuất huyết
– Mụn nhọt nhiệt độc: họng sưng, mắt đỏ
3. An thai: chủ yếu chữa thai nhiệt, thai động không yên
TÁC DỤNG DƯỢC LÝ CỦA HOÀNG CẦM:
1. Tác dụng miễn dịch:
– Tác dụng chống dị ứng của Baicalein liên hệ đến sự ức chế khả năng giải phóng enzym ra khỏi các tế bào, có lẽ do thủ thể ức chế.
– Tác dụng ngăn ngừa dị ứng này làm cho cơ dãn rathuốc có tác dụng đối với da của heo được gây dị ứng và chất Histamin.
– Chất Baicalein và Baicalin có tác dụng gĩan phế quản đối với tiểu phế quản của heo bị gây dị ứng suyễn.
Cả hai chất nàycó tác dụng ức chế phù co thắtvà giảm tính thẩm thấu mao mạch ở chuột. Chất Baicalin cũng ngăn ngừa phổi xuất huyết ở chuột xuống mức thấp nhất (Chinese Herbal Medicine).
2. Tác dụng kháng khuẩn:
– Hoàng cầm có kháng phổ rộng. Trong thí nghiệm, nó có tác dụng ức chế đối với nhiều khuẩn bệnh gồm Tụ cầu vàng, trực khuẩn bạch hầu, phế cầu khuẩn, não mô viêm Neisseria.
– Có báo cáo cho thấy Tụ cầu khuẩn vàng kháng Peniciline lại rất nhậy ở trong Hoàng cầm.. nhiều thí nghiệm báo cáo cho thấy thuốc có tác dụng kháng lại trực khuẩn lao.
3. Tác dụng điều hòa nhiệt độ:
Từ năm 1935, có báo cáo cho biết rễ Hoàng cầm có tác dụng hạ nhiệt (Chinese Herbal Medicine).
4. Tác dụng đối với huyết áp:
– Nước sắc, cồn chiết, dịch truyền, kể cả nước và cồn trích Hoàng cầm đều có tác dụng hạ áp đối với chó, thỏ và mèo được gây mê.
Cho uống hoặc chích đều làm hạ áp đối với chó có huyết áp bình thường hoặc Huyết áp cao do thận.
– Một nghiên cứu về tác dụng hạ áp cho thấy: chất trích từ loại cây ở Vân Nam có tác dụng mạnh nhất, kế đến là loại của Hà Bắc, còn những chất trích từ phía Đông Bắc Trung Quốc thì yếu nhất.
Đa số các nghiên cứu cho thấy tác dụng giáng áp của Hoàng cầm tùy thuộc vào tác dụng gĩan mạch (Chinese Herbal Medicine).
5. Tác dụng lợi tiểu:
– Nước sắc Hoàng cầm có tác dụng lợi tiểu đối với chó và người bình thường (Chinese Herbal Medicine).
6. Tác dụng chuyển hóa lipid:
– Nước sắc hỗn hợp Hoàng cầm, Hoàng liên và Đại hoàng không gây ảnh hưởng đối với Cholesterol/Phospholipid ở thỏ bình thường nhưng làm hạ lipid nơi ngườithực hiện chế độ cao ăn kiêng Cholesterol trong 7 tuần hoặc nơi người đã được trị bằng Thyroid (Chinese Herbal Medicine).
7. Tác dụng đối với mật:
– Nước sắc hoặc cồn chiết xuất Hoàng cầmlàm tăng lượng mật ở chó và thỏ. Ảnh hưởng này do Baicalei mạnh hơn là Baicalin. Thỏ bị thắt ống mật cho thấy Bilirubin tăng sau 1-6 giờ và giảm trong khoảng 24-48 giờ so với nhóm đối chứng (Chinese Herbal Medicine).
8. Tác dụng đối với vết vị trường:
– Nước sắc và cồn chiết xuất Hoàng cầm có tác dụng ức chế nhu động ruột. Cồn chiết xuất ức chế tác dụng của chất Pilocarpin, tác dụng này không ảnh hưởng bởi thần kinh phế vị (Chinese Herbal Medicine).
9. Tác dụng đối với hệ thần kinh trung ương:
– Chất Baiclin làm giảm sự di chuyển và phản xạ của chuột (Chinese Herbal Medicine).
BÀI THUỐC CÓ VỊ HOÀNG CẦM
1. CHỮA THAI ĐỘNG KHÔNG YÊN
PHƯƠNG THANG:
– Hoàng cầm 12gr
– Bạch thược 12gr
– Bạch truật 12gr
– Đương quy đầu 16gr
– Xuyên khung 12gr
– Tô cánh 12gr
– Sa nhân 08gr
– Hậu phác 06gr
Cho hết dược liệu vào ấm sắc lấy nước uống.
Uống thuốc khi còn ấm nóng với liều 1 thang/ngày.
2. CHỮA MẮT ĐỎ SƯNG ĐAU VÀ CHẢY NƯỚC MẮT
PHƯƠNG THANG:
– Hoàng cầm 12gr
– Cúc hoa 16gr
– Quyết minh tử 12gr
– Bạch thược 12gr
– Mạn kinh tử 12gr
– Mộc tặc 12gr
– Xuyên khung 12gr
– Thạch cao 10gr
Các dược liệu cho vào ấm sắc lấy nước uống.
Dùng với liều lượng mỗi ngày đúng 1 thang thuốc.
3. CHỐNG CO GIẬT
PHƯƠNG THANG:
– Hoàng cầm 16gr
– Thiên ma 12gr
– Câu đằng 16gr
– Chi tử 12gr
– Xuyên ngưu tất 16gr
– Ích mẫu thảo 12gr
– Tang ký sinh 16gr
– Hà thủ ô đỏ 16gr
– Phục linh 16gr
Các dược liệu cho tất cả vào ấm và sắc lấy nước uống.
Dùng với liều lượng 1 thang/ngày.
4. CHỮA VIÊM GAN SIÊU VI
PHƯƠNG THANG:
– Hoàng cầm 12gr
– Chi tử 12gr
– Hoàng bá 08gr
– Thạch xương bồ 12gr
– Nhân sâm 12gr
– Đại hoàng 06gr
– Mộc thông 12gr
– Đại phúc bì 12gr
– Kim ngân hoa 16gr
– Phục linh 08gr
– Đậu khấu 08gr
– Trư linh 16gr
– Nhân trần 16gr
– Cam thảo 06gr
Tất cả dược liệu cho vào ấm sắc cùng nửa lít nước trong 20 phút.
Bỏ bã và uống khi thuốc còn ấm.
Dùng với liều lượng 1 thang/ngày.
BS Dư Quang Châu
Chủ tịch Chi hội Giáo dục Chăm sóc Sức khỏe Cộng đồng TCLT
Viện trưởng Viện Bấm huyệt TCLT
(Còn tiếp)